Ο Πόλεμος
Με την έναρξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, οι άνδρες του Βάστα, όπως χιλιάδες ακόμη Έλληνες, επιστρατεύθηκαν και βρέθηκαν στο αλβανικό μέτωπο, συμμετέχοντας στις επιχειρήσεις του Ελληνικού Στρατού στη Βόρεια Ήπειρο.
Μετά την επιτυχημένη ελληνική αντεπίθεση και την απελευθέρωση του Αργυροκάστρου στις 8 Δεκεμβρίου 1940 από την IV Μεραρχία Πελοποννήσου, οι μάχες μεταφέρθηκαν προς τον στρατηγικής σημασίας τομέα του Τεπελενίου. Εκεί, από τα μέσα Δεκεμβρίου έως και τους πρώτους μήνες του 1941, διεξήχθησαν ορισμένες από τις πιο σκληρές επιχειρήσεις του πολέμου, μέσα σε ιδιαίτερα δυσμενείς καιρικές συνθήκες, με συνεχείς επιθέσεις, αντεπιθέσεις και μεγάλες απώλειες.
Οι έξι Βασταίοι που ακολουθούν έπεσαν κατά τη διάρκεια αυτών των επιχειρήσεων, από τον Δεκέμβριο του 1940 έως τον Μάρτιο του 1941. Τα ονόματά τους είναι χαραγμένα στο Μνημείο των Αρκάδων Πεσόντων στην Τρίπολη, ως διαρκής υπενθύμιση της θυσίας τους για την πατρίδα.
Χρονολόγιο των επιχειρήσεων
Η θυσία των Βασταίων εντάσσεται στις επιχειρήσεις της IV Μεραρχίας Πελοποννήσου και του 11ου Συντάγματος Πεζικού Τρίπολης, κατά τη διάρκεια της ελληνικής προέλασης στη Βόρεια Ήπειρο.
- 8 Δεκεμβρίου 1940 – Η IV Μεραρχία Πελοποννήσου απελευθερώνει το Αργυρόκαστρο, με το 11ο Σύνταγμα Πεζικού να συμμετέχει στην κύκλωση και κατάληψη της πόλης.
- 11–28 Δεκεμβρίου 1940 – Οι επιχειρήσεις μεταφέρονται προς το Τεπελένι. Στις 15 Δεκεμβρίου η Μεραρχία λαμβάνει διαταγή επίθεσης και από τις 17 Δεκεμβρίου ξεκινούν σφοδρές μάχες στα υψώματα του Τεπελενίου, μέσα σε χιονοθύελλες και ακραίο ψύχος. Η πρώτη αυτή φάση των επιχειρήσεων ολοκληρώνεται στις 28 Δεκεμβρίου με την κατάληψη της Νιβίτσας, με σημαντικές απώλειες τόσο από τις μάχες όσο και από τα κρυοπαγήματα.
- 14 Δεκεμβρίου 1940 – Ο Βασίλειος Αθανασόπουλος (Λοχίας) πέφτει κατά την προώθηση των ελληνικών δυνάμεων προς τις ιταλικές αμυντικές θέσεις, λίγο πριν από τη μεγάλη επίθεση στον τομέα του Τεπελενίου.
- 21 Δεκεμβρίου 1940 – Οι Βασίλειος Κ. Ζώης, Βασίλειος Σ. Ζώης και Ιωάννης Δ. Ζώης πέφτουν κατά την κορύφωση των μαχών στα υψώματα του Τεπελενίου, μία από τις πιο αιματηρές φάσεις της ελληνικής προέλασης.
- 21 Φεβρουαρίου 1941 – Ο Αθανάσιος Β. Χρονόπουλος καταλήγει σε Νοσοκομείο Διακομιδής του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, κατά την περίοδο που οι επιχειρήσεις συνεχίζονται στον άξονα Κλεισούρα – Ιβάν – Κορυτσά.
- 7 Μαρτίου 1941 – Ο Ανδρέας Γ. Κυριακόπουλος πέφτει δύο ημέρες πριν από την έναρξη της ιταλικής Εαρινής Επίθεσης, ενώ το μέτωπο βρίσκεται ήδη σε έντονη πολεμική δραστηριότητα.
Πεσόντες Μαχητές
Βασίλειος Κ. Αθανασόπουλος
Βαθμός: Λοχίας
Μονάδα: 11ο Σύνταγμα Πεζικού
Έτος γέννησης: 1914
Τόπος θανάτου: Νοτιοδυτικά Τεπελενίου
Ημερομηνία θανάτου: 14 Δεκεμβρίου 1940
Έπεσε κατά τη Β΄ φάση του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, όταν ο Ελληνικός Στρατός βρισκόταν σε συνεχή αντεπίθεση μέσα στη Βόρεια Ήπειρο. Εκείνες τις ημέρες διεξάγονταν σκληρές επιχειρήσεις στον άξονα Αργυροκάστρου – Τεπελενίου, με στόχο τη διάσπαση των ιταλικών αμυντικών θέσεων
Βασίλειος Κ. Ζώης
Βαθμός: Στρατιώτης
Μονάδα: Α΄ Όρχος Πυροβολικού
Έτος γέννησης: 1907
Τόπος θανάτου: Κορώνι, νότια του Τεπελενίου
Ημερομηνία θανάτου: 21 Δεκεμβρίου 1940
Βασίλειος Σ. Ζώης
Βαθμός: Στρατιώτης
Μονάδα: Α΄ Όρχος Πυροβολικού
Έτος γέννησης: 1907
Τόπος θανάτου: Κορώνι, νότια του Τεπελενίου
Ημερομηνία θανάτου: 21 Δεκεμβρίου 1940
Ιωάννης Δ. Ζώης
Βαθμός: Στρατιώτης
Μονάδα: Α΄ Όρχος Πυροβολικού
Έτος γέννησης: 1913
Τόπος θανάτου: Κορώνι, νότια του Τεπελενίου
Ημερομηνία θανάτου: 21 Δεκεμβρίου 1940
Και οι τρεις έπεσαν την ίδια ημέρα, κατά τη διάρκεια της ελληνικής προέλασης προς το Τεπελένι, λίγες ημέρες πριν ολοκληρωθεί η κατάληψη της Χειμάρρας (22 Δεκεμβρίου 1940). Το μέτωπο του Τεπελενίου αποτελούσε τότε ένα από τα σκληρότερα σημεία των επιχειρήσεων, με συνεχείς επιθέσεις και αντεπιθέσεις.
Ανδρέας Γ. Κυριακόπουλος
Βαθμός: Στρατιώτης
Μονάδα: 11ο Σύνταγμα Πεζικού
Έτος γέννησης: 1915
Τόπος θανάτου: Νοτιοδυτικά Τεπελενίου
Ημερομηνία θανάτου: 7 Μαρτίου 1941
Έπεσε στις τελευταίες ημέρες πριν από τη μεγάλη Εαρινή Επίθεση των Ιταλών (9–20 Μαρτίου 1941). Εκείνο το διάστημα το μέτωπο του Τεπελενίου βρισκόταν σε έντονη προπαρασκευή και καθημερινές συγκρούσεις, λίγο πριν από τη γενική ιταλική προσπάθεια να ανατρέψει τις ελληνικές θέσεις.
Αθανάσιος Β. Χρονόπουλος
Βαθμός: Στρατιώτης
Μονάδα: 11ο Σύνταγμα Πεζικού
Έτος γέννησης: 1914
Τόπος θανάτου: Νοσοκομείο Διακομιδής Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού
Ημερομηνία θανάτου: 21 Φεβρουαρίου 1941
Απεβίωσε σε Νοσοκομείο Διακομιδής του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού κατά την περίοδο που το μέτωπο είχε πλέον σταθεροποιηθεί. Οι ελληνικές δυνάμεις συνέχιζαν να μάχονται στον τομέα Κλεισούρας – Τεπελενίου, όπου διεξάγονταν ιδιαίτερα αιματηρές επιχειρήσεις, όπως αυτές στην περιοχή της Τρεμπεσίνας.
Πηγές:
• Γενικό Επιτελείο Στρατού (ΓΕΣ) – Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού (ΔΙΣ), Ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος 1940–1941.
• Γεώργιος Κουλούρης, Ιστορικά του Βάστα Μεγαλοπόλεως, σ. 70
• Μνημείο για τους Αρκάδες πεσόντες Τρίπολη