Η προέλαση προς το Λεκτούσι
27–31 Δεκεμβρίου 1940
Τα Χριστούγεννα έχουν περάσει. Στις πλαγιές γύρω από το Μάλι Σπατ οι άνδρες εξακολουθούν να κρατούν τη γραμμή, ενώ οι διαταγές ζητούν τη συνέχιση της επίθεσης προς το Λεκτούσι και την απώθηση του εχθρού πέρα από τη χαράδρα Μπέντσια.
Το II Τάγμα του 11ου Συντάγματος βρίσκεται ακόμη μπροστά. Έχει υποστεί τις απώλειες των μαχών και τη συνεχή φθορά από τα κρυοπαγήματα. Η αντικατάστασή του παραμένει αίτημα στις αναφορές του διοικητή.
Οι τελευταίες ημέρες του 1940 θα φέρουν νέα προώθηση, αιχμαλώτους και λάφυρα. Θα φέρουν επίσης περισσότερους νεκρούς και τραυματίες, μέσα σε χιόνι που σταδιακά ξεπερνά τα δύο μέτρα.
27 Δεκεμβρίου: η επίθεση προχωρεί
Στις 27 Δεκεμβρίου η χιονοθύελλα συνεχίζεται με μεταβαλλόμενη ένταση. Το κρύο παραμένει δριμύ και ο ανεφοδιασμός δύσκολος. Όλα μεταφέρονται από ανθρώπους.
Στις δώδεκα το μεσημέρι αρχίζει η επίθεση.
Παρά την κακοκαιρία και την πεισματική αντίσταση, τα τμήματα του συγκροτήματος ανατρέπουν τον εχθρό, προχωρούν σε βάθος και καταλαμβάνουν δεσπόζοντα σημεία.
Το ημερολόγιο καταγράφει περίπου 220 αιχμαλώτους στον τομέα της Ομάδας Αναγνωρίσεως και άλλους 31 από το τάγμα του Μιχόπουλου, το II Τάγμα του 11ου.
Οι απώλειες της ημέρας είναι επτά οπλίτες νεκροί, δύο αξιωματικοί και σαράντα δύο οπλίτες τραυματίες.
Το απόγευμα φτάνει επείγουσα διαταγή για την εκμετάλλευση της επιτυχίας. Ο εχθρός υποχωρεί ή παραδίδεται και τα ελληνικά τμήματα καλούνται να συνεχίσουν την καταδίωξη.
Περίπου στις πέντε και μισή, όμως, η προέλαση ανακόπτεται. Μπροστά βρίσκονται νέες, ισχυρά οργανωμένες θέσεις, με όλμους, αυτόματα όπλα και πυροβολικό.
Το σκοτάδι βρίσκει τα τμήματα σε στενή επαφή με τον εχθρό.
«Ουδεμία άλλη ενέργεια»
Η επιτυχία της ημέρας έχει επιτευχθεί από μονάδες ήδη εξαντλημένες.
Το ημερολόγιο σημειώνει ότι οι περισσότεροι άνδρες έχουν προσβληθεί από σοβαρά κρυοπαγήματα. Για να ενισχυθεί η γραμμή, χρησιμοποιούνται ακόμη και άνδρες του Λόχου Διοικήσεως που είχαν προηγουμένως υπηρετήσει σε μάχιμα τμήματα.
Στις οκτώ το βράδυ ο Κουδούνας υποβάλλει νέα αναφορά. Περιγράφει το II Τάγμα του 11ου ως εξουθενωμένο από δεκατέσσερις ημέρες συνεχούς αγώνα εναντίον του εχθρού και των στοιχείων της φύσης.
Οι άνδρες λιγοστεύουν από το ψύχος, τις ασθένειες, τους τραυματισμούς και τους θανάτους. Ο διοικητής αναφέρει ότι οι προηγούμενες εντολές αντικατάστασης δεν έχουν εκτελεστεί και ζητά να αποσυρθεί το τάγμα για ανασυγκρότηση και ανάπαυση.
Η διατύπωσή του είναι σαφής: καμία άλλη ενέργεια δεν είναι δυνατή από τους λόχους του.
Λίγο αργότερα φτάνει νέα διαταγή. Η κατάληψη του Λεκτουσίου και η εκκαθάριση της περιοχής πρέπει να ολοκληρωθούν πριν από την αντικατάσταση.
28 Δεκεμβρίου: η χιονοθύελλα σταματά την επίθεση
Η επόμενη ημέρα αρχίζει με σφοδρή χιονοθύελλα, που συνεχίζεται από τη νύχτα.
Οι άνδρες που μεταφέρουν τρόφιμα και πυρομαχικά καθυστερούν να φτάσουν. Η επίθεση δεν πραγματοποιείται, καθώς η κακοκαιρία και η έλλειψη ορατότητας διαρκούν όλη την ημέρα.
Τα τμήματα παραμένουν στις θέσεις τους και τις βελτιώνουν. Γίνονται επανειλημμένες αναγνωρίσεις για να διατηρηθεί η επαφή με τον εχθρό.
Παράλληλα, φτάνει διαταγή για τη διακομιδή των τραυματιών και των ασθενών. Ορίζονται διαδοχικοί σταθμοί περίθαλψης στο Γκολέμι και στο Κολιόνι, πριν από τη μεταφορά προς τα μετόπισθεν.
Για τους τραυματίες και τους κρυοπαγημένους, η απομάκρυνση από τη γραμμή περιλαμβάνει ορεινές διαδρομές με τραυματιοφορείς και μεταγωγικά ζώα. Τα υγειονομικά αυτοκίνητα μπορούν να τους παραλάβουν σε επόμενο σημείο της διαδρομής.
Η προσπάθεια να φτάσουν τα εφόδια
Την ίδια ημέρα ο Κουδούνας ζητά αλλαγή στην οργάνωση του ανεφοδιασμού.
Προτείνει τα τρόφιμα, το ψωμί, οι ζωοτροφές και τα υπόλοιπα υλικά να προωθούνται στο Γκολέμι και από εκεί να παραλαμβάνονται για μεταφορά μέσω Προγκονάτι προς τη γραμμή. Ζητά αντίστοιχη πρόβλεψη για τα πυρομαχικά.
Η συνεχής μεταφορά από ανθρώπους, εξηγεί, έχει καταπονήσει αφάνταστα τους άνδρες.
Στο μεταξύ ενισχύεται το συγκρότημα με το τάγμα του Πίσπιρη από το 8ο Σύνταγμα. Η παρουσία του δίνει νέες δυνάμεις για τη συνέχιση των επιχειρήσεων, χωρίς να έχει ακόμη αποσυρθεί το II Τάγμα του 11ου.
29 Δεκεμβρίου: ομίχλη και πυροβολικό
Στις 29 Δεκεμβρίου η επίθεση αρχίζει την καθορισμένη ώρα, αλλά ανακόπτεται περίπου στις έντεκα το πρωί από τη σφοδρή κακοκαιρία και την πυκνή ομίχλη.
Τα τμήματα κατορθώνουν να προωθηθούν λίγο και οργανώνονται στις νέες θέσεις τους.
Στις αναφορές της ημέρας επανέρχεται το ζήτημα της υποστήριξης από τη Μοίρα Πυροβολικού Τυπάλδου. Ο διοικητής του συγκροτήματος ζητά τη μετακίνησή της, ή έστω μέρους της, σε θέση από την οποία να μπορεί να παρατηρεί και να υποστηρίζει αποτελεσματικά τον δικό του τομέα.
Το απόγευμα ζητά επίσης επείγουσα αποστολή βλημάτων. Σύμφωνα με την αναφορά της Μοίρας, στις τέσσερις και μισή απομένουν μόλις δεκαέξι.
Η επίθεση απαιτεί πυρά υποστήριξης, αλλά και πυρομαχικά που πρέπει να μεταφερθούν μέσα στις ίδιες δύσκολες συνθήκες.
30 Δεκεμβρίου: νέα προώθηση, βαρύ τίμημα
Στις 30 Δεκεμβρίου το χιόνι έχει ξεπεράσει τα δύο μέτρα. Η ομίχλη εμφανίζεται κατά διαστήματα και ο ανεφοδιασμός εξακολουθεί να στηρίζεται στους άνδρες που κουβαλούν τα εφόδια.
Το μεσημέρι η ομίχλη διαλύεται. Δίνεται διαταγή για επίθεση σε ολόκληρο το μέτωπο, με κύρια προσπάθεια στην κατεύθυνση του τάγματος Μιχόπουλου.
Η εξόρμηση αρχίζει στις δύο.
Ο εχθρός ανατρέπεται και, με την έλευση του σκοταδιού, εγκαθίσταται σε νέες αμυντικές θέσεις ανατολικά του Λεκτουσίου, στα τελευταία υψώματα του Μάλι Σπατ, προς τη χαράδρα Μπέντσια.
Το τίμημα καταγράφεται στις επόμενες γραμμές: ένας αξιωματικός και έντεκα οπλίτες νεκροί, δύο αξιωματικοί και τριάντα έξι οπλίτες τραυματίες.
Ακολουθεί ξεχωριστή καταγραφή πενήντα δύο οπλιτών με κρυοπαγήματα.
Ο Κουδούνας επανέρχεται προσωπικά στη Μεραρχία ζητώντας αποτελεσματική υποστήριξη πυροβολικού.
Η τελευταία ημέρα του χρόνου
Στις 31 Δεκεμβρίου πέφτει πυκνό χιόνι. Το ψύχος είναι δριμύ και η ορατότητα μηδενική.
Τα τμήματα περνούν την ημέρα βελτιώνοντας τις θέσεις τους. Η διατροφή και ο ανεφοδιασμός παραμένουν δύσκολα. Όλα εξακολουθούν να μεταφέρονται στα χέρια.
Το βράδυ ο διοικητής στέλνει ακόμη μία αναφορά για την ενίσχυση και τον συντονισμό του πυροβολικού.
Έτσι κλείνει το 1940 για τους άνδρες του συγκροτήματος. Από την επιστράτευση στην Τρίπολη έχουν φτάσει στις χιονισμένες θέσεις του Μάλι Σπατ. Έχουν διανύσει νυχτερινές πορείες, έχουν επιτεθεί και έχουν κρατήσει έδαφος, ενώ οι απώλειες της μάχης προστίθενται καθημερινά στις συνέπειες του ψύχους.
Ανάμεσά τους βρίσκονται οι Βασταίοι που ακολουθούν την πορεία του 11ου. Η τελευταία νύχτα του χρόνου τούς βρίσκει μέσα στην κοινή δοκιμασία της μονάδας, με τις θέσεις να χρειάζονται επάνδρωση και τα εφόδια να ανεβαίνουν ακόμη στο βουνό.
Το νέο έτος θα αρχίσει στην ίδια γραμμή.
Πηγή: Ημερολόγιο επιχειρήσεων του 11ου Συντάγματος Πεζικού, καταγραφές 27–31 Δεκεμβρίου 1940, σελίδες 43–53. Οι αναφορές για την κατάσταση των μονάδων, την αντικατάσταση και την υποστήριξη πυροβολικού αποδίδονται όπως καταγράφονται στο ημερολόγιο.
Leave a Reply