Το 11ο Σύνταγμα φτάνει στη γραμμή του μετώπου
1–7 Δεκεμβρίου 1940
Ο Δεκέμβριος βρίσκει το 11ο Σύνταγμα μακριά από την Τρίπολη και τις ημέρες της επιστράτευσης. Έχουν προηγηθεί το ταξίδι με το τρένο, οι καταυλισμοί κοντά στην Καλαμπάκα και οι συνεχείς πορείες προς την Ήπειρο. Οι άνδρες έχουν μάθει πια να μετρούν τον δρόμο με νύχτες χωρίς ύπνο, βρεγμένα ρούχα και ώρες αναμονής για τον ανεφοδιασμό.
Για τους Βασταίους που υπηρετούν στις τάξεις του, η απόσταση από το χωριό μεγαλώνει με κάθε μετακίνηση. Τώρα το Σύνταγμα κατευθύνεται προς την Κακαβιά. Μπροστά του βρίσκεται η ανάληψη θέσεων στη γραμμή του μετώπου.
Πριν φτάσει εκεί, πρέπει να συνεχίσει να περπατά.
Οι πρώτες ημέρες του Δεκεμβρίου
Την 1η Δεκεμβρίου ο καιρός είναι ομιχλώδης και βροχερός. Άνδρες και ζώα αναπαύονται, αλλά ο ανεφοδιασμός παραμένει δύσκολος. Το ημερολόγιο εξηγεί ότι τα τρόφιμα και το ψωμί παραλαμβάνονται από το Γενικό Κέντρο Εφοδιασμού των Ιωαννίνων, το οποίο εξυπηρετεί πολλές μονάδες.
Η δύναμη του Συντάγματος καταγράφεται σε 100 αξιωματικούς και 3.593 άνδρες. Μαζί τους βρίσκονται εκατοντάδες μεταγωγικά ζώα, απαραίτητα για τη μεταφορά των εφοδίων.
Στις 2 Δεκεμβρίου σημειώνεται ότι εδώ και μία εβδομάδα δεν έχει παρασκευαστεί συσσίτιο με κρέας, επειδή δεν υπάρχει διαθέσιμο στην αγέλη σφαγίων της Μεραρχίας. Λείπει επίσης το χόρτο για τα ζώα. Δίνεται εντολή να αγοραστούν τα αναγκαία από το χωριό Παλιά Αλώνια, με άμεση πληρωμή, και να διανεμηθούν στα τμήματα.
Η ίδια ημέρα αποκαλύπτει πόσο έχουν κοστίσει οι προηγούμενες πορείες. Η κτηνιατρική επιθεώρηση βρίσκει 62 ζώα σοβαρά τραυματισμένα από τα σαμάρια και τις πτώσεις, που χρειάζονται νοσοκομειακή περίθαλψη. Άλλα 85 χρειάζονται φροντίδα μέσα στο Σύνταγμα.
Η μετακίνηση, όμως, πρόκειται να συνεχιστεί το ίδιο βράδυ. Η περίθαλψη γίνεται με τα μέσα που διαθέτει η μονάδα.
Ξανά στον δρόμο
Στις δύο το μεσημέρι της 2ας Δεκεμβρίου φτάνει τηλεφωνική εντολή: το Σύνταγμα πρέπει να είναι έτοιμο για κίνηση από τις πέντε το απόγευμα.
Οι άνδρες ετοιμάζονται, αλλά η οριστική διαταγή καθυστερεί. Η γραπτή εντολή θα παραληφθεί τελικά καθ’ οδόν.
Το δρομολόγιο οδηγεί προς τη δημόσια οδό Ιωαννίνων–Αργυροκάστρου. Κατά τη διέλευση από το κέντρο εφοδιασμού προβλέπεται παραλαβή τροφίμων, ψωμιού και ζωοτροφών για δύο ημέρες.
Περίπου στις έξι το πρωί της 3ης Δεκεμβρίου τα τμήματα φτάνουν στην περιοχή Πασσά Βρύση–Άγιος Αθανάσιος–Γαβρισιοί. Έχουν διανύσει 27 χιλιόμετρα. Καταυλίζονται και αναπαύονται στη διάρκεια της ημέρας.
Το απόγευμα ξεκινούν πάλι.
Στις έντεκα και μισή τη νύχτα βρίσκονται στην περιοχή Χάνι Τζεραβίνα–Κρύα Νερά, ύστερα από ακόμη 24 χιλιόμετρα πορείας. Το III Τάγμα συνεχίζει προς το Καλντερίμι, με διαταγή του Α΄ Σώματος Στρατού, υπό τις άμεσες διαταγές του οποίου τίθεται. Για το συγκεκριμένο τάγμα η πορεία φτάνει τα 33 χιλιόμετρα.
Το Σύνταγμα εξακολουθεί να προωθείται, αλλά τα τμήματά του δεν ακολουθούν πάντοτε μαζί την ίδια διαδρομή.
Η κούραση συσσωρεύεται
Στις 4 Δεκεμβρίου το ημερολόγιο καταγράφει ότι οι άνδρες αναπαύονται εξαντλημένοι από δέκα ημέρες συνεχών νυχτερινών πορειών.
Η κατάσταση των ζώων χαρακτηρίζεται άθλια. Η περίθαλψή τους παραμένει ανεπαρκής, καθώς λείπουν κτηνιατρικά μέσα και φάρμακα. Σύμφωνα με την καταγραφή, είχαν ζητηθεί από καιρό, χωρίς ακόμη να έχουν αποσταλεί.
Αυτές οι ελλείψεις αφορούν ολόκληρη τη λειτουργία της μονάδας. Τα ζώα μεταφέρουν τα εφόδια που χρειάζονται οι άνδρες για να συνεχίσουν και να πολεμήσουν. Η δική τους εξάντληση προστίθεται στην ανθρώπινη κόπωση.
Το ίδιο βράδυ έρχεται νέα διαταγή μετακίνησης. Η διαδρομή περνά από το Χάνι Δελβενακίου και τη γέφυρα της Κακαβιάς προς την Κατούνα.
Πέρα από την Κακαβιά
Μέσα στη νύχτα της 4ης προς την 5η Δεκεμβρίου το 11ο προχωρεί προς την Κατούνα. Η Κακαβιά, καταγραμμένη στη διαταγή ως σημείο διέλευσης και ανεφοδιασμού, γίνεται ένας ακόμη σταθμός της πορείας του.
Το Σύνταγμα περνά πλέον σε αλβανικό έδαφος. Το πρωί της 5ης Δεκεμβρίου εγκαθίσταται σε δασωμένη περιοχή κοντά στην Κατούνα.
Εχθρικά αεροπλάνα πετούν πάνω από τις θέσεις του, χωρίς να ακολουθήσει βομβαρδισμός.
Το απόγευμα ο διοικητής, Ιωάννης Κουδούνας, μαζί με τους διοικητές των δύο πρώτων ταγμάτων, επιτελείς και διοικητές λόχων, αναχωρεί για το Πέπελι. Εκεί πραγματοποιείται σύσκεψη με στελέχη της III και της IV Μεραρχίας.
Το αντικείμενό της δείχνει τι πλησιάζει: η αντικατάσταση των συνταγμάτων της III Μεραρχίας που βρίσκονται στη γραμμή μάχης από μονάδες της IV Μεραρχίας και η ανάληψη επιχειρήσεων το ταχύτερο δυνατό.
Για το 11ο, οι πορείες οδηγούν πλέον σε συγκεκριμένη αποστολή στο μέτωπο.
Μια νύχτα μέσα στην καταρρακτώδη βροχή
Στις 6 Δεκεμβρίου τα τμήματα αναπαύονται και παραλαμβάνουν εφόδια για δύο ημέρες. Στις πέντε το απόγευμα ξεκινούν προς τη Μουρτζίνα, μέσω Αγίου Νικολάου, Κακαβιάς και Γεωργουκατίου.
Μισή ώρα αργότερα αρχίζει δυνατή βροχή.
Στον ίδιο δρόμο κινούνται φάλαγγες διαφορετικών μονάδων. Το σκοτάδι και η κακοκαιρία δυσκολεύουν την κίνηση, οι φάλαγγες αναμειγνύονται και η ταλαιπωρία μεγαλώνει. Το ημερολόγιο περιγράφει απώλεια της τάξης στην κυκλοφορία, μέσα στη συνεχή καταρρακτώδη βροχή.
Η πορεία είναι 28 χιλιόμετρα. Προβλέπει στην πράξη μόλις μία στάση μισής ώρας στο Γεωργουκάτι.
Η άφιξη ολοκληρώνεται μεταξύ επτά και οκτώ το πρωί της 7ης Δεκεμβρίου. Από την αναχώρηση έχουν περάσει περίπου δεκατέσσερις ώρες.
Την ίδια νύχτα κινείται προς τη Μουρτζίνα και το III Τάγμα από το Καλντερίμι.
Η κούραση περνά στο ηθικό
Η 7η Δεκεμβρίου είναι βροχερή, με δριμύ ψύχος. Η κόπωση ανδρών και ζώων καταγράφεται ως ιδιαίτερα αισθητή.
Στις προηγούμενες ημέρες το ημερολόγιο επαναλάμβανε ότι το ηθικό ήταν ακμαίο. Τώρα η διατύπωση αλλάζει:
«Ηθικόν ολίγον χαλαρόν εκ της μεγάλης κοπώσεως».
Η φράση δίνει το μέτρο της δοκιμασίας. Οι άνδρες έχουν φτάσει κοντά στις θέσεις που πρόκειται να αναλάβουν, κουβαλώντας ήδη τη φθορά των συνεχών μετακινήσεων.
Μέσα σε αυτή την κατάσταση έρχονται οι επόμενες εντολές.
Η διαταγή για τη γραμμή
Στις 7 Δεκεμβρίου ορίζεται ότι η IV Μεραρχία θα αντικαταστήσει διαδοχικά την III Μεραρχία και θα αναλάβει τον αγώνα από το πρωί της 8ης Δεκεμβρίου.
Το 11ο Σύνταγμα, μαζί με πυροβολικό, αποτελεί το κεντρικό συγκρότημα της σχεδιαζόμενης ενέργειας.
Η διαταγή επιχειρήσεων του Συντάγματος ζητά την άμεση αντικατάσταση των τμημάτων του 12ου Συντάγματος Πεζικού που βρίσκονται στη γραμμή.
Το I Τάγμα διατάσσεται να κινηθεί προς τα υψώματα Λεπτοκαρυάς και Μακρυκάμπου και να προωθήσει ισχυρές αναγνωρίσεις προς την κατεύθυνση Μακρύκαμπος–Σοπότι. Το II Τάγμα θα ακολουθήσει και θα εγκατασταθεί πίσω του. Το III Τάγμα θα κινηθεί προς το Γαρδικάκι ως εφεδρεία.
Οι τοποθεσίες έχουν πλέον διαφορετική σημασία. Ορίζουν θέσεις που πρέπει να παραληφθούν, κατευθύνσεις που πρέπει να αναγνωριστούν και έδαφος στο οποίο πρόκειται να δοθεί μάχη.
Η εβδομάδα κλείνει με τους άνδρες του 11ου να παίρνουν διαταγές για την προώθηση στη γραμμή. Οι Βασταίοι που υπηρετούν μαζί τους έχουν διανύσει τον ίδιο μακρύ δρόμο από την επιστράτευση ως εδώ.
Το επόμενο πρωί αρχίζει η ανάληψη του αγώνα.
Πηγή: Ημερολόγιο επιχειρήσεων του 11ου Συντάγματος Πεζικού, καταγραφές 1–7 Δεκεμβρίου 1940, σελίδες 13–18. Οι μετακινήσεις και οι συνθήκες αποδίδονται από τις καταγραφές του Συντάγματος· δεν αποδίδονται προσωπικές μαρτυρίες σε συγκεκριμένους στρατιώτες.
Leave a Reply